Osmanlı Mimarisi ve Mimar Sinan

OSMANLI MİMARİSİ

3 bölüme ayrılır

Erken dönem (1299-1453), klasik dönem (1453-1703), geç dönem (1703-1923)

ÖZELLİKLERİ

Mimarlık alanında yükselen Osmanlı sanatı İslam sanatı üzerine kurulmuştur. Ancak Osmanlı mimarisinde ortaçağ İslam sanatının kalıpları yoğrulmuş ve İslam geleneğinin ötesinde daha farklı denemelerde bulunulmuştur. Osmanlı mimarisinin temel birimi, kubbeli kare-küptür. Kubbeli kare-küp, şüphesiz Osmanlı mimarisine özgü bir yapı kalıbı değildir. Bursa Ulu Cami Osmanlı mimarisinde bir dönüm noktasıdır. Bu yapıda tüm mekân birimleri kare-küp şeklinde ifade edilerek, modüler tasarım yolunda ilk kayda değer adım atılmıştır. Arkaik döneme geçiş Fatih cami ile başlar. Osmanlı mimarisini en üst seviyeye taşıyanlar merkezi kubbeli camilerdir. İlk merkezi kubbe örneği Karahanlılardaki Hazar degaron camidir. Ve yüzyıllar sonra bu tip plan şeması Osmanlı döneminde üst seviyeye çıkmıştır. Manisa ulu cami, merkezi kubbeye geçişte önemli bir yapıdır. Edirne üç şerefeli cami, merkezi kubbe anlayışına tam anlamıyla geçildiği yapıdır.

Klasik devirde külliyelerin merkezinde, merkezi kubbeli camiler etrafında ise, diğer birimler yer alacak şekilde inşa edilmiştir. Sinan’ın Ayasofya’ya en çok benzeyen yapısı, Taphane kılıç Ali paşa camidir. Ayasofya cami merkezi kubbelidir. Aynı zamanda bazilikaldir. Fatih cami, Fatih Sultan Mehmed döneminde yapılan ilk camidir. Bayezid cami, şehzade cami, Üsküdar mihrimah cami, Süleymaniye cami, iznik hacı özbek cami, bursa ulu cami, Rüstempaşa cami (çinileriyle ünlü), edirne kapı mihrimah cami, azapkapı sokullu cami, selimiye cami; bunlar hep merkezi kubbelidir.