.png "English"){kind=small}
OSMANLI MİMARİSİ
3
bölüme ayrılır
Erken dönem (1299-1453), klasik dönem (1453-1703), geç
dönem (1703-1923)
ÖZELLİKLERİ
Mimarlık
alanında yükselen Osmanlı sanatı İslam sanatı üzerine kurulmuştur. Ancak
Osmanlı mimarisinde ortaçağ İslam sanatının kalıpları yoğrulmuş ve İslam
geleneğinin ötesinde daha farklı denemelerde bulunulmuştur. Osmanlı mimarisinin
temel birimi, kubbeli kare-küptür. Kubbeli kare-küp, şüphesiz Osmanlı
mimarisine özgü bir yapı kalıbı değildir. Bursa Ulu Cami Osmanlı mimarisinde
bir dönüm noktasıdır. Bu yapıda tüm mekân birimleri kare-küp şeklinde ifade
edilerek, modüler tasarım yolunda ilk kayda değer adım atılmıştır. Arkaik
döneme geçiş Fatih cami ile başlar. Osmanlı mimarisini en üst seviyeye taşıyanlar
merkezi kubbeli camilerdir. İlk merkezi kubbe örneği Karahanlılardaki Hazar
degaron camidir. Ve yüzyıllar sonra bu tip plan şeması Osmanlı döneminde üst
seviyeye çıkmıştır. Manisa ulu cami, merkezi kubbeye geçişte önemli bir yapıdır.
Edirne üç şerefeli cami, merkezi kubbe anlayışına tam anlamıyla geçildiği
yapıdır.
Klasik
devirde külliyelerin merkezinde, merkezi kubbeli camiler etrafında ise, diğer
birimler yer alacak şekilde inşa edilmiştir. Sinan’ın Ayasofya’ya en çok
benzeyen yapısı, Taphane kılıç Ali paşa camidir. Ayasofya cami merkezi
kubbelidir. Aynı zamanda bazilikaldir. Fatih cami, Fatih Sultan Mehmed
döneminde yapılan ilk camidir. Bayezid cami, şehzade cami, Üsküdar mihrimah
cami, Süleymaniye cami, iznik hacı özbek cami, bursa ulu cami, Rüstempaşa cami
(çinileriyle ünlü), edirne kapı mihrimah cami, azapkapı sokullu cami, selimiye
cami; bunlar hep merkezi kubbelidir.